بررسی رشد رسوب فلز در فرآیند آبکاری
جهت آشنایی و بررسی پوشش در فرآیند آبکاری نظر شما فعالان صنعت آبکاری را به این جلب می نماییم. در این مطلب رشد رسوب را مورد توجه قرار می دهیم. مورفولوژی رسوب و ساختار رسوب توضیح خواهیم داد.
مورفولوژی رسوب: اتمهای فلز به صورت ورقه های پیوسته از یک طرف تا طرف دیگر کاتد رسوب نمی کند بلکه در نواحی خاصی می نشینند و مولکول های آب و سایر اجزای چسبنده به خود را از دست می دهند و با کاتد پیوند تشکیل می دهند و بار آنها خنثی می شود. معمولا یون در سطح به نواحی لبه ای و یا پله مانند و یا سایر نواحی نامنظم روی سطح کاتد حاصل می شود. رشد پله های میکروسکوپی ادامه می یابد و اتمها در ناخاصی ها و نابجاییها جذب شده و دسته دسته می شوند تا پله های ماکروسکوپی ایجاد شود سپس در نابجاییها و یا سایر عیوب و یا در ناخالصیها رشد سوزنی از مراکز مختلف شروع می شود و شبکه های مجاور با هم برخورد می کنند و در محل تلاقی، تشکیل می دهند و دانه ها را به وجود می آورند و رشد به خارج ادامه می یابد.
ساختار رسوب یا رشد اپیتاکسی: در سطح هر فلزی نیروی کشش سطحی وجود دارد و بر اثر ناقص بودن شبکه بلوری، کمبود اتمهای بالای سطح میدان نیرویی موجود است. بنابراین اتمهای جذب شده تمایل دارند تا شبکه فلز اصلی را بگیرند حتی اگر شبکه فلز راسب یا شبکه فلزی اصلی فرق کند. اگر شبکه فلز اصلی و پوشش تا حدودی مشابه هم باشد حالت ذکر شده اتفاق می افتد و ساختار فلز اصلی بدون تغییر ادامه می یابد این چنین رشدی را رشد اپیتاکسی می گویند. اگر دو شبکه با هم فرق داشته باشند الگوی رشد ابتدا به شکل فلز اصلی است و سپس به ساختار پوشش تبدیل می شود. نحوه رشد در صورت وجود عناصر جذب شده در سطح رشد کننده تغییر می کند و در این صورت ممکن است این مواد در رسوب شرکت کنند و از رشد عادی آن جلوگیری کنند و یا رشد را در جهت خاصی محدود و از تشکیل دانه های بزرگ جلوگیری کنند و یا بعضی از سطوح بلورها رشد بیشتری داشته باشند که منجر به جهت دار شدن دانه ها شود.بالاخره در سرعت های زیاد رشد، زمان لازم برای پیوستن اتم ها به نواحی پایدارتر ئ تشکیل شبکه عادی میسر نیست و لذا در عمل اپیتاکسی از بین می رود.
بازگشت به داشنامه جامع آبکاری فلزات
